محمد رضا قمشه اى
86
مجموعة آثار آقا محمد رضا القمشه اى حكيم صهبا ( فارسى )
ملّا على نورى ) و حاليه در اصفهان به تدريس مشغول است » . « 1 » « آقا محمّد رضا قمشهاى ، كه او را به حدّ اعلاى هوش و ذكاوت و درجهء عالى دانش مىشناسيم . وى نزد حاجى محمّد جعفر [ لاهيجانى ] و نيز نزد ميرزا محمّد حسن نورى فلسفه و كلام را آموخته است . نظريات تصوف و عرفان را كه در آن از برجستگى كامل برخوردار است نزد حاج سيّد رضى [ لاريجانى ] آموخته است . و هم اكنون در اصفهان به تدريس اشتغال دارد . » « 2 » ( سلسله انتساب حكيم آقا محمد رضا قمشهاى به ملّا صدرا ) حكيم قمشهاى در يكى از حواشى خود در شرح فصوص قيصرى ارادت علمى خود را به ملّا صدرا اين گونه بيان داشته است : « مفيدنا و من ينتهى إليه سبيلنا امام المعارف و متحد العوارف ، صدر المحققين و بدر المتألهين الصدر الدين الشيرازي رفع اللّه مقامه . » همان گونه كه در كلام حكيم قمشهاى ملاحظه مىشود ، وى خود را پيرو ملّا صدرا معرفى كرده و دانش خود را منتهى به او مىداند . خوشبختانه كوشش محقّقان تاريخ علوم الهى در ايران ، سلسلهء پيوستگى اساتيد و مشايخ حكيمان دورهء قاجاريه و از آن جمله همين آقا محمّد رضاى حكيم را تا به روزگار صدر المتألهين تا حدودى مشخص كرده است ، صديق حكيم آقاى دكتر غلام حسين ابراهيمى دينانى ، در چگونگى ارتباط مزبور مىنويسد : « . . . صدر المتألهين با احاطهء بىنظير خود نسبت به آثار گذشتگان و با تأسيس اصل اصيل حركت در جوهر توانست نه تنها از عهدهء حلّ عقلانى اين مسأله برآيد
--> ( 1 ) - مدرسى چهاردهى ، مرتضى - منتخبى از تاريخ فلاسفه اسلام ، بخش آقا محمّد رضا قمشهاى ص 234 . ( 2 ) - نامه فرهنگستان علوم ، ش 6 ، 7 ، س 4 ، ص 50 .